Chống thấm bể phốt và các kết cấu bể chứa bê tông ngầm yêu cầu ngăn chặn hiện tượng thấm rò rỉ dưới áp lực thủy tĩnh liên tục. Căn cứ theo tài liệu kỹ thuật vật liệu xi măng và cấu kiện ngầm, giải pháp kỹ thuật tiêu chuẩn gồm thi công màng quét xi măng polymer đàn hồi 2 thành phần, kết hợp lớp vữa bảo vệ phối trộn phụ gia khoáng kháng thấm hoặc tích hợp phụ gia tinh thể thẩm thấu vào bê tông ngay từ khâu đổ thô.

Yêu cầu kỹ thuật khi xử lý chống thấm kết cấu bể chứa

Bể phốt, bể tự hoại và kết cấu bể ngầm làm việc trong môi trường bão hòa ẩm và chịu tải trọng thủy tĩnh. Để lớp ngăn nước đạt hiệu quả lâu dài, công tác thi công cần đáp ứng các nguyên tắc kỹ thuật sau:

• Kiểm soát độ ẩm bề mặt bê tông: Hệ màng xi măng polymer thi công tốt trên bề mặt ẩm với độ ẩm cho phép từ 6% đến 8%. Bề mặt cần đạt trạng thái bão hòa ẩm nhưng tuyệt đối không được để đọng vũng nước, vì nước đọng làm giảm độ bám dính cơ học và gây phồng rộp màng.
• Khả năng che phủ vết nứt: Dưới áp lực nước và co ngót vật liệu, kết cấu thành và đáy bể dễ phát sinh vết nứt chân chim. Lớp màng chống thấm đàn hồi cần có khả năng co giãn cơ học để phủ kín các vết rạn nứt phát sinh.
• Gia cố vị trí xung yếu: Các khu vực cổ ống kỹ thuật xuyên sàn, vách bê tông và góc tiếp giáp giữa chân tường đứng với sàn đáy là nơi tập trung ứng suất lớn, bắt buộc phải được bo tròn góc hoặc chèn thanh trương nở, băng cản nước để ngăn chặn đường thấm.

Vật liệu chống thấm bể bê tông và thông số kỹ thuật

Tùy theo cấu kiện bể mới đổ hay cải tạo bề mặt kết cấu hiện hữu, các chủng loại vật liệu gốc xi măng được ứng dụng theo thông số kỹ thuật và định mức chuẩn từ nhà sản xuất:

Theo tài liệu kỹ thuật tại bài viết về vữa chống thấm bể nước sinh hoạt, màng xi măng polymer đàn hồi Kiscote FC có khả năng che phủ vết nứt chân chim đến 2 mm trong điều kiện thử nghiệm. Đồng thời, phụ gia tinh thể Kistal 9 hỗ trợ hình thành tinh thể trong mao dẫn bê tông, hỗ trợ bịt kín vết nứt tĩnh đến 0,4 mm và chịu áp lực nước thử nghiệm lớn hơn 5 bar.

Quy trình thi công chống thấm bể chứa bê tông

Dựa trên quy trình thi công vật liệu xi măng polymer chuẩn hóa, các bước chống thấm thành và đáy bể bê tông được triển khai tuần tự như sau:

Bước 1: Chuẩn bị bề mặt và xử lý khuyết tật

Tiến hành băm đục làm sạch tạp chất, vữa thừa và dầu mỡ trên bề mặt bê tông để tạo độ nhám cơ học. Tại các vết nứt chân chim, dùng máy cắt vát rãnh chữ V sâu 1–2 mm, rộng 2–3 mm dọc theo vết rạn. Vệ sinh sạch bụi bẩn, làm ẩm bề mặt rãnh nứt không để đọng nước rồi trám phẳng bằng vữa sửa chữa chuyên dụng. Góc tiếp giáp giữa chân tường đứng và sàn đáy cần được đắp vát xiên hoặc bo tròn góc để giảm ứng suất cạnh.

Bước 2: Xử lý cổ ống kỹ thuật xuyên bể

Đục tẩy xung quanh cổ ống xuyên bê tông, vệ sinh sạch tạp chất, lắp đặt thanh trương nở hoặc băng cản nước định vị và rót bù vữa không co ngót để ngăn chặn triệt để đường rò rỉ dọc thân ống kỹ thuật.

Bước 3: Phối trộn và quét màng xi măng polymer đàn hồi

Rót dung dịch polymer lỏng vào thùng trộn trước, sau đó thêm từ từ thành phần bột vào và dùng máy khuấy tốc độ chậm đánh đều đến khi hỗn hợp đồng nhất, không vón cục. Không tự ý thêm nước vào hỗn hợp vì sẽ phá vỡ tỷ lệ cấp phối của nhà sản xuất. Hỗn hợp sau khi trộn cần thi công hết trong vòng 30–40 phút.

Thi công quét lớp thứ nhất đều khắp bề mặt đáy và thành bể với định mức khoảng 0,75 kg/m²/lớp. Khi lớp thứ nhất se mặt, tiến hành quét lớp thứ hai theo hướng vuông góc với lớp trước. Chiều dày màng khô sau đóng rắn cần đạt tối thiểu 1,0 mm đối với mặt sàn đáy và 0,8 mm đối với bề mặt tường đứng.

Bước 4: Thi công lớp vữa cán bảo vệ màng

Sau khi màng chống thấm đóng rắn, thi công lớp vữa cán bảo vệ mặt đáy hoặc trát bảo vệ thành bể có phối trộn phụ gia kháng thấm EuroSmart ES 01 theo cấp phối: 5 kg ES 01 : 50 kg xi măng : 100 kg cát. Lớp vữa này giúp bảo vệ màng chống thấm khỏi va chạm cơ học trong quá trình sử dụng và hỗ trợ ngăn ẩm hai chiều. Người đọc có thể tham khảo thêm nguyên lý làm việc của phụ gia trộn vữa tại bài viết so sánh xi măng chống thấm và phụ gia chống thấm.

Thời gian ngâm thử nước nghiệm thu và khắc phục rò rỉ

Theo hướng dẫn kỹ thuật tại bài viết về kiểm tra nghiệm thu ngâm nước và khắc phục sàn vệ sinh bị nứt lớp chống thấm, quy trình thử kín nước và xử lý khuyết tật cục bộ đòi hỏi tuân thủ các mốc thời gian sau:

• Thời gian chờ đóng rắn trước khi bơm nước: Đối với hệ màng xi măng – polymer hai thành phần, cần chờ lớp màng đóng rắn tối thiểu 24 giờ trước khi cấp nước ngâm thử nghiệm thu. Việc đưa nước vào quá sớm khi màng chưa liên kết hoàn toàn có thể làm hỏng bề mặt màng đàn hồi.
• Thời gian ngâm nước nghiệm thu: Theo quy trình kiểm tra kín nước của cấu kiện sàn và kết cấu ngầm, thời gian ngâm thử nước nghiệm thu cần kéo dài từ 24 giờ đến 48 giờ để theo dõi độ kín nước và khả năng chịu áp lực thủy tĩnh liên tục.
• Khắc phục rò rỉ cục bộ: Nếu phát hiện rò rỉ hoặc ẩm loang lổ, cần xả cạn nước, xác định vị trí nứt rạn, cắt vát rãnh chữ V sâu 1–2 mm, rộng 2–3 mm, làm ẩm và trám phẳng bằng vữa sửa chữa chuyên dụng. Sau đó quét dặm vá màng chống thấm tối thiểu 2 lớp vuông góc trước khi ngâm kiểm tra lại.

Giới hạn kỹ thuật khi áp dụng cho bể xây gạch và bể nước thải

Các tài liệu kỹ thuật hiện có quy định rõ phạm vi ứng dụng và giới hạn thi công của vật liệu gốc xi măng:

• Đối với bể xây bằng gạch: Màng xi măng polymer hai thành phần yêu cầu bề mặt bê tông đặc chắc hoặc lớp vữa trát phẳng. Bề mặt tường gạch thô không trát có nhiều mạch vữa rỗng, không đảm bảo tính đồng nhất để quét trực tiếp màng đàn hồi; bắt buộc phải có lớp vữa trát tạo phẳng (có thể phối trộn phụ gia kháng thấm ES 01) trước khi thi công màng.
• Đối với bể xử lý nước thải: Hệ màng xi măng polymer và phụ gia tinh thể trong nguồn tài liệu được xác thực cho bể chứa nước, hồ bơi, tầng hầm và kết cấu ngầm chịu áp lực nước thủy tĩnh. Nguồn tài liệu chưa cung cấp dữ liệu thử nghiệm về khả năng kháng hóa chất ăn mòn công nghiệp, khả năng chịu biến động pH hoặc độ bền trước khí hydro sunfua (H2S). Khi thi công các bể xử lý chất thải đặc thù, cần căn cứ theo hồ sơ thiết kế công nghệ chuyên biệt.